Masarautar Haɗeja
Garin Alheri, Taskar Juriya da Al'ada ta Ƙasar Hausa
Tarihin Kasar Haɗeja A Taƙaice
Kasar Haɗeja tana ɗaya daga cikin tsofaffin masarautu masu tattafan tarihi a arewacin Najeriya (Jihar Jigawa). A tarihi, an gano cewa sunan gari ya samo asali ne daga wani maharbi Bahaushe ko Balarabe mai suna Haɗe da matarsa mai suna Jiya. Haɗe ya kafa matsuguni a yankin saboda albarkun kifi da namun daji. Mutane na cewa "Zamu je garin Haɗen-Jiya", wanda daga baya aka taƙaita ya koma Haɗeja.
Kafin zuwan Jihadin Fulani, Haɗeja tana ƙarƙashin ikon sarakunan Habe (Hausawa). A shekarar 1805 zuwa 1808, Jihadin Shehu Usman Ɗanfodiyo ya isa yankin, inda masarautar ta koma ƙarƙashin daular Fulani har zuwa yau. Masarautar ta shahara sosai wajen jarunta, juriya, da kuma tunkurar mamayar Turawan Mulkin Mallaka a shekarar 1906.
Fitattun Sarakunan Haɗeja
Umaru Bin Abdure
Sarkin Fulani na Farko (1788 - 1808)Shi ne Sarkin Fulani na farko a ƙasar Haɗeja. Shi ne ya fara shimfiɗa tushen Jihadi da kafa Masarautar Haɗeja a ƙarƙashin tutar Shehu Usman Ɗanfodiyo. Ya rasu a shekarar 1808.
Malam Sambo Digimsa
Mulki: 1808 - 1845Shi ne ɗan uwan Sarki Umaru, kuma shi ne ya mayar da fadar mulki babban cikin garin Haɗeja na yau. Shi ne ya gina kasuwa kuma ya ƙarfafa ginin Ganuwa da kofofin garin Haɗeja domin tsaro.
Muhammadu Bin Haru (Mai-Shahada)
Mulki: 1885 - 1906Sarki ne jarumi sosai wanda aka sani wajen kishin ƙasa da addini. Ya ƙi amincewa da yaudarar Turawan Ingila. Ya yi shahada a fagen fama yana kare mutuncin Haɗeja sa'ilin da Turawa suka kawo farmaki a 1906.
Alhaji Adamu Abubakar Maje
Mulki: 2002 - Zuwa YauShi ne Sarkin Haɗeja na 16 a jerin sarakunan Fulani. An naɗa shi a shekarar 2002 bayan rasuwar mahaifinsa. A zamaninsa, garin Haɗeja ya ci gaba da bunƙasa ta fuskar ilimi, noma, da zaman lafiya.
No comments:
Post a Comment